فروزنده که از نیمه آبان ماه سال 1387 سمت مدیرعاملی گروه شرکت‌های توسعه معادن روی ایران را بر عهده گرفت، اعتقاد دارد که بنیان‌گذار صنعت سرب و روی در ایران بخش خصوصی بوده و دولت بهتر است برای توسعه هرچه بیشتر این صنعت در کشور همکاری‌های خود را با بخش خصوصی افزایش دهد.
مدیرعامل گروه شرکت‌های توسعه معادن روی ایران همچنین توضیحاتی نیز درباره وضعیت کنونی این گروه و صنعت سرب و روی ایران و در عین حال آخرین وضعیت معدن انگوران ارایه می‌دهد که خواندن این توضیحات چندان خالی از لطف نیست.

سوال: در ابتدا درباره پیشینه شرکت توسعه معادن روی ایران توضیح دهید.

پاسخ: شرکت توسعه معادن روی ایران در اوایل سال 1377 بر اساس برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با هدف توسعه معادن و صنعت روی کشور و با حمایت وزارت معادن و فلزات وقت با سرمایه 220 میلیارد ریال و نیز مشارکت شخصیت‌های حقیقی و حقوقی در راستای گسترش سرمایه‌گذاری خصوصی در بخش صنعت و معدن و تحقق اهداف توسعه و رشد و شکوفایی اقتصاد کشور و با حسن اعتماد و اعتقاد و سرمایه بیش از 132 هزار نفر از سهامداران تشکیل شد.
در راستای استراتژی تعیین شده مبتنی بر توسعه صنعت روی در کشور و با در اختیار داشتن معدن انگوران به عنوان یکی از معادن غنی خاورمیانه هیات مدیره شرکت در چارچوب سیاست تعیین شده در طرح ساماندهی اقتصادی دولت و جذب سرمایه‌های خارجی اجرای پروژه 100 هزار تنی تولید شمش روی را از طریق ایجاد یک شرکت مشترک در اولویت قرار داده است.
این گروه به عنوان عمده‌ترین عرضه‌کننده ماده معدنی روی متولی اصلی این صنعت در کشور محسوب می‌شود. گروه توسعه معادن روی ایران به عنوان شرکت مادر هم‌اکنون دارای 12 شرکت زیرمجموعه است که عبارتند از: شرکت کالسیمین، مجتمع ذوب و روی قشم، شرکت تولید روی بندرعباس، شرکت فرآوری مواد معدنی ایران، شرکت ملی سرب و روی ایران، مجتمع کارخانه‌های ذوب روی بافق، شرکت تولید روی ایران، شرکت بازرگانی توسعه روی زنجان، شرکت صنعت روی زنگان، شرکت معدن‌کاری انگوران، شرکت سرمایه‌گذاری اندیشه محوران و شرکت مهندسی و تحقیقاتی فلزات غیرآهنی.
شرکت در تاریخ 2/8/1379 در سازمان بورس اوراق بهادار تهران مورد پذیرش قرار گرفت و سهام آن در تاریخ 20/1/1380 روی تابلوی بورس معامله شد.

سوال: درباره فعالیت‌های گروه در عرصه تحقیق و توسعه توضیح دهید. گروه سالانه چه میزان از بودجه خود را به امر تحقیقات اختصاص می‌دهد؟

پاسخ: فعالیت‌های تحقیق و توسعه صنعتی در گروه شرکت‌های توسعه معادن روی ایران از بدو تاسیس این گروه مورد توجه و در راهبرد کلی آن مورد تاکید بوده است.
با توجه به دامنه فعالیت‌های گروه در زمینه استخراج فلزات به ویژه سرب و روی در گام اول بهینه‌سازی شرایط تولید در واحدهای صنعتی زیرمجموعه به منظور دستیابی به ارزش افزوده بالاتر و محصول بهتر مدنظر فعالیت‌های تحقیقاتی بوده است.
گام بعدی برداشته شده در این گروه استحصال تمامی مواد باارزش موجود در مواد اولیه مصرفی و افزایش راندمان تولید محصولات اصلی بوده است.
هدف آتی فعالیت‌های تحقیق و توسعه در این گروه بهره‌گیری از روش‌ها و فن‌آوری‌های نو عرضه شده در دنیا و یا ابداع شده در داخل کشور به منظور تنوع بخشی به مواد اولیه قابل مصرف در واحدهای تولیدی و همچنین کاهش قیمت تمام شده محصولات تولیدی است.
کلیه مطالعات و تحقیقات انجام شده در این گروه به صورت کاربردی بوده و بخش اعظمی از این مطالعات در واحدهای تولیدی زیرمجموعه کاربرد عملی یافته است.
این گروه به منظور سازماندهی هرچه بیشتر فعالیت‌های تحقیقاتی و توسعه‌ای این موارد را در یک شرکت تخصصی زیرمجموعه متمرکز کرده که این شرکت مسوولیت تعریف، اجرا و پیاده‌سازی نهایی پروژه‌های تحقیقاتی مورد درخواست واحدهای تولیدی را برعهده داشته و متولی بهبود شرایط تولید در این واحدها است.
هزینه‌های تحقیقاتی مستقیم صرف شده توسط گروه توسعه معادن روی در سال گذشته علی‌رغم تنگناهای موجود بالغ بر چهار میلیارد ریال بوده که مجموع آن در سه سال اخیر بیش از 10 میلیارد ریال بوده است. مضاف بر این میزان هزینه‌های تحقیقاتی صرف شده از طریق واحدهای تولیدی زیرمجموعه این گروه که در قالب قراردادهای بهینه‌سازی و یا سایر موارد تحقیق و توسعه واحدها بوده به این مبلغ افزوده که بالغ بر چندین میلیارد ریال خواهد بود.
واحد تحقیق و توسعه گروه در سال 1379 تاسیس شد. مرکز تحقیق و توسعه گروه در کیلومتر 25 جاده زنجان – دندی در دشت مهتر و در سایت اصلی شرکت استقرار یافته است. این مرکز به تجهیزات کافی مشتمل بر مجموعه آزمایشگاه‌ها، تاسیسات و واحد مینی پایلوت مجهز است.
هم‌اکنون این مرکز به طور مستقل و با همکاری مراکز دانشگاهی در زمینه‌های آموزشی و مهندسی فعالیت‌های گسترده‌ای را آغاز کرده است. همچنین پایلوت 300 کیلوگرمی مرکز جهت اجرای برنامه‌های آموزشی و تحقیقاتی به طور مداوم در حال کار است.

سوال: هم‌اکنون صنعت سرب و روی کشور از نظر تحقیق و توسعه و پژوهش در چه وضعیتی قرار داشته و آیا رتبه‌بندی خاصی میان تولیدکنندگان سرب و روی در منطقه و جهان از این نظر وجود دارد؟

پاسخ: این صنعت به لحاظ این‌که در کشور به صورت بومی توسعه یافته و اساسا برخلاف سایر صنایع فلزی عمده در کشور انتقال فن‌آوری عمده‌ای در ابتدا از خارج انجام نشده است؛ همواره حیاتی وابسته به تحقیقات و نوآوری‌های داخلی داشته است. به این دلیل این صنعت یکی از صنایع منحصر به فرد در کشور است که می‌توان ادعا کرد که وابستگی خاصی از لحاظ فن‌آوری به خارج از کشور ندارد.
صنایع روی و سرب فعال در منطقه به علت این‌که تاسیسشان توسط شرکت‌های بین‌المللی صاحب فن‌آوری انجام شده اغلب فعالیت تحقیقاتی عمده‌ای در مقایسه با آنچه که در کشور به آن احساس نیاز می‌شود، ندارند.
از طرفی ماهیت مواد اولیه موجود در کشور و سایر عوامل موثر ایجاب می‌کند که همیشه جریان دائمی از فعالیت‌های تحقیقاتی در این صنعت برقرار باشد.
البته همواره شرکت‌های چندملیتی فعال در تولید فلزات پایه همگی برنامه‌های تحقیقاتی و پژوهشی مدونی را در جریان دارند و همه ساله میلیون‌ها دلار بابت این برنامه‌ها هزینه می‌کنند. هزینه‌های تحقیق و توسعه‌ای گروه توسعه معادن در مقایسه با میزان تولید و سرمایه در جریان این شرکت‌ها نسبتا مناسب ارزیابی می‌شود.

سوال: درباره ظرفیت‌های صنعت سرب و روی ایران توضیح دهید. به طور کلی چشم‌انداز این صنعت را در کشور و جهان چطور ارزیابی می‌کنید؟

پاسخ: ذخایر شناخته شده روی کشور معادل 9 درصد ذخایر جهانی است. حتی پیش‌بینی می‌شود میزان این ذخایر به 19 درصد نیز بالغ شود که این امر اهمیت بالقوه‌ و راهبردی تولید این فلز را در ایران دوچندان می‌کند. با وجود دو معدن بزرگ مهدی‌آباد و انگوران کشور مزیت‌های اولیه مانند منابع کافی را برای فعالیت در صنعت سرب و روی دارد.
به لحاظ بازار مصرف تولیدات بخشی از تولیدات در کشور مصرف شده و بخش قابل توجهی نیز صادر می‌شود. با توجه به محدودیت منابع روی در جهان و مصارف متنوع آن در صنایع گالوانیزاسیون و تولید آلیاژهای مختلف همچنین مصارف نوین آتی پیش‌بینی شده برای این فلز در باتری‌های وسایل نقلیه الکتریکی بازار تضمین شده‌ای برای این فلز ایجاد کرده است.
با تفاسیر فوق‌ لوازم فعالیت و شکوفایی این صنعت در کشور مهیا است. آنچه که تاکنون مانع از رشد و تکامل مطلوب در این صنعت شده تصدی‌گری دولت در بخش منابع اولیه و عدم تعامل مناسب با بخش خصوصی، که بیان‌گذار و اداره‌کننده این صنعت است، می‌باشد. در عین حال این امیدواری وجود دارد که با اجرای دقیق اصل 44 قانون اساسی و تعامل با حسن نیت بخش درگیر دولتی با این صنعت موانع توسعه صنعت از پیش‌رو برداشته شده و از این محل ضمن ایجاد اشتغال در کشور، ارزآوری بیشتری نیز نصیب کشور شود.

سوال: آیا تاکنون با شرکت‌ها یا مراکز تحقیقاتی خارجی نیز همکاری داشته‌اید. درباره ابداعات، نوآوری‌ها و سابقه فعالیت واحد تحقیق و توسعه گروه توضیح دهید.

پاسخ: همانگونه که عنوان شد، صنعت سرب و روی یک صنعت بومی است، اما این به این معنی نیست که از جریان پیشرفت دنیا در فن‌آوری‌های رایج در دنیا و سایر موارد بی‌نیاز باشد.
رویکرد گروه توسعه معادن روی ایران در زمینه حضور در بازارهای جهانی ایجاب می‌کند جهت بقا در این بازارها تعامل موثری با مراکز بین‌المللی و شرکت‌های صاحب فن‌آوری‌ وجود داشته باشد که این امر رویه‌ای مرسوم در تمامی کشورهای جهان است که زمانی که دامنه فعالیت‌ها و حجم تولیدات از سطحی فراتر می‌رود، از تجربیات سایرین جهت بهره‌وری هرچه بیشتر استفاده شود.
در این زمینه بازدیدهای خوبی از مراکز تحقیقاتی کشورهای مختلف توسط کارشناسان تحقیقاتی این گروه انجام شده و در آینده نیز با حضور این متخصصان در کنفرانس‌ها و مجامع تخصصی زمینه جهت انتقال دانش فنی و بومی‌سازی فن‌آوری‌های نو در کشور برداشته می‌شود.
فعالیت‌های متعدد تحقیقاتی در این گروه انجام شده، لیست بلند و طولانی را شامل می‌شود. عمده این فعالیت‌ها در مقیاس صنعتی پیاده شده و یا منتظر شرایط مساعد برای اجرایی شدن است. شاهد این مطلب نیز در دو تندیس افتخار مراکز تحقیق و توسعه برای این گروه است.

سوال: بعد از مشکلات به وجود آمده برای صنعت سرب و روی ایران و جهان ناشی از کاهش قیمت‌های جهانی وضعیت این صنعت هم‌اکنون در ایران چگونه بوده و آیا بحران مالی جهانی و رکود حاکم بر بازارها روی اختصاص بودجه به امر تحقیقات در گروه تاثیر منفی گذاشته است؟

پاسخ: نگرش به تحقیقات در این گروه نگرش تزئینی و باری به هر جهت نیست. هدف از سرمایه‌گذاری در تحقیقات حفظ برتری در بحران‌های پیشرو است. کارکرد بخش تحقیقات و توسعه این گروه‌ نیز در دوره بحران تهیه و عرضه پیشنهادهای مختلف برای برون‌رفت از بحران بوده و هست.
این بخش در گروه در دوره بحران بیشترین فعالیت را داشته و علی‌رغم تعطیلی چند واحد تولیدی در گروه از فعالیت‌های تحقیقاتی نه تنها کاسته نشده، بلکه به دامنه فعالیت و حتی نظارت این بخش نیز افزوده شده است. گواه این مدعی حجم فعالیت‌های انجام شده در این بخش در دوره بحران و هزینه‌های مالی صرف شده در این زمینه است.
وضعیت این صنعت در کشور به طور طبیعی متاثر از شرایط جهانی بوده است، اما به دلیل وجود برخی مزیت‌ها در کشور این صنعت می‌توانست از دوره بحران جهانی به عنوان یک فرصت مناسب استفاده کند که متاسفانه با بی‌توجهی که بخش دولتی به این صنعت داشت، فرصت‌سوزی غیرقابل جبرانی رخ داد که به تعطیلی چندین واحد تولیدی انجامید. خوشبختانه با تلاش شبانه‌روزی دست‌اندرکاران این صنعت علی‌رغم باقی بودن تمامی موانع پیش‌رو شرایط رو به بهبود بوده و پیش‌بینی می‌کنیم این صنعت گام‌های بزرگترین در مسیر پیشرفت برخواهد داشت.

سوال: به طور کلی برنامه گروه در زمینه تحقیق و توسعه چه بوده و آیا هدف بلندمدتی به عنوان استراتژی در این زمینه ترسیم شده است؟

پاسخ: طبق سند راهبردی گروه توسعه معادن روی ایران، تحقیق و توسعه بخش لاینفک فعالیت‌های این گروه است. همانگونه که پیش از این نیز عنوان شد، اهداف تحقیقاتی در این مجموعه در گام‌های مختلف متناسب با شرایط فعالیت و بلوغ فعالیت‌های مجموعه دیده شده که در نهایت علاوه بر تضمین سودآوری فعالیت‌های مجموعه‌های تولیدی، زمینه تنوع تولید محصول و منابع درآمدی را نیز برای گروه به همراه خواهد آورد.

سوال: به نظر شما عملکرد وزارت صنایع و معادن به عنوان متولی اصلی بخش معدن و صنایع معدنی کشور در قبال حمایت از صنعت سرب و روی چگونه بوده است؟ پیشنهاد شما برای بهبود وضعیت کنونی صنعت سرب و روی چیست؟

پاسخ: قبلا هم اشاره شد که این صنعت توسط بخش خصوصی بنیان گذاشته شده و علی‌رغم تمام مشکلات ایجاد شده از جانب بخش‌های مرتبط دولتی به حیات خود ادامه داده است. البته حمایت‌هایی هرچند اندک در برخی مقاطع انجام شده که طبیعت ذاتی دستگاه متولی است که باید از توسعه و بالندگی بخش‌های زیرمجموعه حمایت و پاسداری کند. به جرات می‌توان ادعا کرد که صنعت سرب و روی (خصوصا روی) از مقاومترین صنایع در بهره‌مندی از امکانات و امتیازات دولتی بوده و هست.

سوال: با توجه به این‌که هنوز استراتژی بخش معدن تدوین نشده و قانون جامع معادن نیز هنوز نهایی نشده است، آیا وضعیت کنونی بخش معدن و صنایع معدنی کشور را با توجه به ظرفیت‌های آن رضایت‌بخش می‌دانید؟

پاسخ: وضعیت بخش معدن و صنایع معدنی کشور را در شرایط کنونی و با توجه به ظرفیت‌های آن مناسب نمی‌دانم. در گام اول باید جلوی خام‌فروشی‌ها در بخش معدن گرفته شود تا از این طریق انجام فعالیت‌های معدن‌کاری ارزش افزوده بیشتری را در کشور ایجاد کند. باید زنجیره کاملی بین صنایع بالادستی و پایین‌دستی ایجاد شده که در آن خاک معادن به کنسانتره و مواد فرآوری شده تبدیل و ارزش افزوده بیشتری ایجاد شود.

سوال: درباره آخرین وضعیت معدن انگوران توضیح دهید. همان‌طور که می‌دانید شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران هنوز برنده مزایده واگذاری معدن انگوران را اعلام نکرده است.

پاسخ: بر اساس قانون مزایده مربوط به واگذاری معدن انگوران در حضور دست اندرکاران دولتی و نمایندگانی از سازمان بازرسی و مجلس برگزار شد و حال طبق قانون شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران موظف است که هرچه سریعتر برنده این مزایده را اعلام کند.
از سوی دیگر باید بگویم که هیات وزیران در سال 1385 در استانداری زنجان واگذاری معدن انگوران به بخش خصوصی را تصویب کرد که وزارت صنایع و معادن و شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران باید این مصوبه را اجرایی کند. اما در صورتی که مزایده لغو شود پیشنهاد می‌شود که معدن انگوران به کنسرسیومی با سهم 75 درصدی گروه شرکت‌های توسعه معادن روی ایران و سهم 25 درصدی واحدهای کوچک واگذار شود که این کنسرسیوم در قالب شرکتی تحت عنوان شرکت تلاشگران معدن سرب و روی انگوران تاسیس شده است.